Podszywanie się pod pracownika na GoWork

Internetowe portale opinii o pracodawcach od lat wpływają na reputację firm, decyzje kandydatów oraz relacje biznesowe. Jednym z najbardziej niebezpiecznych zjawisk występujących na takich platformach jest podszywanie się pod pracownika lub byłego pracownika przedsiębiorstwa. Problem ten dotyczy w szczególności serwisów umożliwiających anonimowe publikowanie opinii, takich jak GoWork.pl, gdzie użytkownik może bez większej weryfikacji opublikować komentarz stylizowany na autentyczną relację osoby zatrudnionej w danej firmie.

Zjawisko to wykracza daleko poza zwykłą krytykę pracodawcy. W praktyce może prowadzić do poważnych szkód wizerunkowych, strat finansowych, utraty kandydatów do pracy, zerwania relacji handlowych, a nawet wszczęcia postępowań kontrolnych lub wyjaśniających. Szczególnie niebezpieczne są sytuacje, w których osoba podszywająca się pod pracownika publikuje treści sugerujące popełnianie przestępstw, nielegalne działania wobec pracowników, mobbing, oszustwa podatkowe, niewypłacanie wynagrodzeń czy zagrożenie dla zdrowia klientów.

Na czym polega podszywanie się pod pracownika?

Podszywanie się pod pracownika polega na publikowaniu treści sprawiających wrażenie autentycznej wypowiedzi osoby zatrudnionej w firmie, mimo że autor w rzeczywistości nigdy tam nie pracował albo celowo kreuje fałszywą tożsamość. Może przybierać różne formy:

– tworzenie fikcyjnych historii dotyczących pracy w przedsiębiorstwie;
– publikowanie rzekomych „wewnętrznych informacji” o firmie;
– stylizowanie wpisów na relacje byłych pracowników;
– udawanie członka kadry kierowniczej lub działu HR;
– publikowanie spreparowanych historii o wynagrodzeniach, mobbingu lub łamaniu prawa;
– tworzenie wielu kont mających imitować „falę niezadowolenia”;
– publikowanie rozmów lub sytuacji, które nigdy nie miały miejsca.

W praktyce bardzo często celem takich działań nie jest wyrażenie opinii, lecz wywołanie określonego efektu społecznego: zniszczenia reputacji przedsiębiorcy, odstraszenia kandydatów do pracy, wywarcia presji negocjacyjnej albo zaszkodzenia konkurencji.

Dlaczego podszywanie się pod pracownika jest szczególnie niebezpieczne?

W przeciwieństwie do zwykłego anonimowego komentarza, wpis stylizowany na autentyczną relację pracownika posiada znacznie większą siłę oddziaływania. Kandydaci do pracy, kontrahenci oraz klienci często zakładają, że osoba opisująca „kulisy pracy” posiada wiedzę wewnętrzną i mówi prawdę.

W efekcie nawet całkowicie nieprawdziwy wpis może wywoływać bardzo realne konsekwencje biznesowe.

Jakie szkody może powodować podszywanie się pod pracownika?

1. Utrata kandydatów do pracy

Współcześnie wielu kandydatów sprawdza opinie o pracodawcach przed wysłaniem CV. Serwisy opinii pracowniczych stały się elementem procesu rekrutacyjnego. Fałszywe wpisy mogą powodować:

– spadek liczby aplikacji;
– trudności w pozyskaniu specjalistów;
– wzrost kosztów rekrutacji;
– konieczność podnoszenia wynagrodzeń dla zneutralizowania złego PR;
– wydłużenie procesów rekrutacyjnych.

Szczególnie silnie działają komentarze dotyczące rzekomego niewypłacania wynagrodzeń, mobbingu, rotacji pracowników, „toksycznej atmosfery”, naruszania prawa pracy czy oszustw wobec klientów.

2. Utrata zaufania kontrahentów

Wpisy podszywające się pod pracowników często zawierają sugestie dotyczące sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, rzekomego zadłużenia, nielegalnych praktyk albo konfliktów wewnętrznych. Może to prowadzić do:

– rezygnacji ze współpracy;
– zaostrzenia warunków płatności;
– odmowy kredytowania lub leasingu;
– utraty partnerów biznesowych;
– zwiększenia kontroli compliance.

W praktyce pojedynczy wpis może zostać zauważony przez kontrahenta, który uzna go za „sygnał ostrzegawczy”, mimo że jego autor nigdy nie miał związku z firmą.

3. Szkody SEO i utrwalanie negatywnego wizerunku

Portale opinii często bardzo dobrze pozycjonują się w wyszukiwarce Google. Oznacza to, że negatywne treści mogą przez lata pojawiać się wysoko w wynikach wyszukiwania po wpisaniu nazwy przedsiębiorstwa.

W konsekwencji:

– potencjalni klienci trafiają najpierw na negatywne komentarze;
– marka zaczyna być kojarzona z konfliktami i patologiami;
– firma musi ponosić koszty działań PR i SEO;
– dochodzi do utrwalenia negatywnego „śladu cyfrowego”.

Problem jest szczególnie poważny wtedy, gdy wpisy są liczne, powtarzalne i tworzą pozór „społecznego potwierdzenia” określonych zarzutów.

4. Wywołanie kontroli lub postępowań

Fałszywe wpisy mogą zawierać sugestie dotyczące:

– pracy „na czarno”;
– nielegalnych praktyk podatkowych;
– oszustw wobec klientów;
– naruszeń BHP;
– zagrożenia dla zdrowia lub życia;
– wyłudzania pieniędzy;
– naruszeń prawa pracy.

Takie treści mogą zostać zauważone przez organy administracji, klientów albo media. Nawet jeśli zarzuty okażą się całkowicie nieprawdziwe, przedsiębiorca może zostać zmuszony do angażowania czasu, prawników oraz zasobów firmy w celu wyjaśnienia sytuacji.

5. Destabilizacja organizacji wewnętrznej

Pracownicy widzący fałszywe wpisy często zaczynają podejrzewać siebie nawzajem o ich publikowanie. Może to prowadzić do:

– konfliktów wewnętrznych;
– utraty zaufania w zespole;
– wzrostu rotacji;
– obniżenia morale;
– problemów komunikacyjnych.

W praktyce anonimowy wpis w internecie może wywołać bardzo realny kryzys organizacyjny w przedsiębiorstwie.

Podszywanie się pod pracownika a odpowiedzialność prawna

Podszywanie się pod inną osobę w celu wyrządzenia szkody może prowadzić do odpowiedzialności karnej. Art. 190a § 2 Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność za podszywanie się pod inną osobę przy wykorzystaniu jej danych lub innych informacji pozwalających na identyfikację.

W praktyce wpisy publikowane na portalach opinii mogą również prowadzić do odpowiedzialności:

– cywilnej za naruszenie dóbr osobistych;
– karnej za zniesławienie z art. 212 k.k.;
– za oszustwo lub celowe wprowadzanie w błąd;
– za czyny nieuczciwej konkurencji;
– za bezprawne rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji.

Sądy wielokrotnie wskazywały, że wolność wypowiedzi nie oznacza prawa do rozpowszechniania nieprawdziwych informacji przedstawianych jako fakty.

Problem anonimowości w internecie

Wiele osób błędnie zakłada, że anonimowy wpis w internecie gwarantuje bezkarność. W rzeczywistości autorzy komentarzy mogą zostać ustaleni m.in. poprzez:

– adresy IP;
– dane operatorów internetowych;
– logi portalu;
– dane urządzeń;
– historię logowań;
– analizę aktywności sieciowej.

Organy ścigania coraz częściej prowadzą postępowania dotyczące zniesławień i podszywania się w internecie. Sama anonimowość serwisu nie wyłącza możliwości identyfikacji autora wpisu.

Odpowiedzialność portalu internetowego

Istotnym problemem pozostaje również odpowiedzialność administratora serwisu. Zgodnie z art. 14 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną hostingodawca nie odpowiada za przechowywane dane, dopóki nie uzyska wiarygodnej wiadomości o ich bezprawnym charakterze. Po otrzymaniu zgłoszenia portal powinien jednak dokonać analizy i podjąć działania wobec treści potencjalnie bezprawnych.

Szczególne znaczenie ma sytuacja, gdy wpis zawiera konkretne zarzuty przedstawiane jako fakty, np.:

– „firma oszukuje klientów”;
– „nie wypłaca wynagrodzeń”;
– „działa nielegalnie”;
– „fałszuje dokumenty”;
– „okrada pracowników”.

W takich przypadkach portal nie powinien ograniczać się wyłącznie do automatycznego powoływania się na „wolność wypowiedzi”, lecz powinien ocenić, czy wpis nie narusza prawa lub dóbr osobistych przedsiębiorcy.

Jak przedsiębiorca powinien reagować?

W przypadku podejrzenia podszywania się pod pracownika warto:

1. zabezpieczyć dowody – zrzuty ekranu, adresy URL, daty publikacji;
2. przeanalizować treść pod kątem twierdzeń o faktach;
3. zgłosić wpis portalowi;
4. wezwać do usunięcia treści;
5. rozważyć działania prawne;
6. zabezpieczyć reputację firmy poprzez działania SEO i PR;
7. monitorować dalsze publikacje.

Bardzo ważna jest również analiza techniczna i językowa wpisów. W praktyce często okazuje się, że wiele komentarzy pochodzi od jednej osoby lub zostało przygotowanych według podobnego schematu.

Podszywanie się pod pracownika jako forma cyberprzemocy biznesowej

Coraz częściej zjawisko to przybiera charakter zorganizowanych działań wymierzonych w przedsiębiorstwo. Może stanowić element:

– konfliktu z byłym pracownikiem;
– działań konkurencji;
– prób wymuszenia;
– wojny wizerunkowej;
– odwetu po sporze handlowym.

W takich sytuacjach wpisy nie mają nic wspólnego z autentyczną opinią konsumencką lub pracowniczą. Ich celem jest destabilizacja przedsiębiorstwa i wywołanie szkody ekonomicznej.

Podsumowanie

Podszywanie się pod pracownika na portalach opinii to poważny problem prawny i biznesowy. Tego typu działania mogą prowadzić do utraty kandydatów, klientów i kontrahentów, pogorszenia reputacji firmy, strat finansowych oraz długofalowych szkód wizerunkowych. Szczególnie niebezpieczne są wpisy stylizowane na autentyczne relacje pracownicze zawierające zarzuty dotyczące oszustw, nielegalnych działań lub patologii w miejscu pracy.

Internetowa anonimowość nie oznacza jednak bezkarności. Autorzy fałszywych wpisów mogą ponosić odpowiedzialność cywilną i karną, a przedsiębiorca ma prawo podejmować działania zmierzające do ochrony swoich dóbr osobistych, renomy oraz wiarygodności rynkowej.

Autor: Daniel Fiedorow, profil na LinkedIn